Mytische wezens

De  griekse Mythologie kent vele vreemde wezens. Over vele van deze wezens worden meerdere verhalen verteld.

Argus
Iedereen kent de uitdrukking “iemand met Argusogen bekijken.” Deze uitdrukking is ontstaan door de mythologische figuur Argus, de mens met honderd ogen. Argus was een reus. Doordat hij zoveel ogen had, sliep hij nooit. Hij deed zijn ogen omstebeurt dicht, hij was dus de perfecte bewaker. Argus werd gedood door Hermes, die speelde net zo lang op zijn fluit tot Argus sliep, waarna hij hem de doodsteek gaf.

Centaurs
Centaurs zijn van boven mens en van onder paard. Overigens waren er verschillende variaties op de centaur: de hippocentaur (paardencentaur), de onocentaur (ezelcentaur), de bucentaur (koeiencentaur) en de ichtyocentaur (vissencentaur). De centaurs waren vaak slim, maar niet goedaardig. Centauren worden meestal afgeschilderd als brute, beestachtige wezens. De enige goedaardige centaur was Chiron. die teruggetrokken en afgezonderd van de andere centauren leeft. Hij was de leraar-opvoeder van verschillende Griekse helden, o.a. Jason en Achilles en
van de jager Actaeon.

Cerberus (of Kerberos)
Het “schoothondje” van de God van de onderwereld: Hades. Cerberus had drie hondenkoppen, en een slangenkop als staart. Op zijn lijf groeiden tevens slangen. Hij was bewaker van de Hellepoort, en voorkwam dat de levenden de onderwereld inkwamen, en de doden eruit gingen. Hij werd gedood door Hercules. “Aan de ingang van de onderwereld zit Cerberus, de machtige waakhond. Zijn taak is het om de levenden dreigend op een afstand te houden, en de doden te beletten te ontsnappen. Hij is geboren uit de vereniging van de monsters Typhon-Seth en Echidra. Hij heeft drie koppen en zijn staart is een slang. Ook op zijn rug wemelt het van de slangenkoppen. Hij is de dood in de gedaante van de hond met de vurige ogen, die de lijken verblindt; een feilloze en strenge (orde-) bewaker.”

Cyclopen
Cyclopen hebben slechts één oog, wat ze vrij kwetsbaar maakt. De drie eerste cyclopen waren kinderen van Gaea, moeder aarde, en Uranus, de hemel. Cyclopen zijn woeste reuzen met maar een oog. Ze woonden bij elkaar op de hellingen van de vulkaan Etna op Sicilië, ver weg van de beschaafde wereld. Cyclopen zouden leven van de landbouw, veeteelt en hadden veel schapen. Volgens Homeros aten ze ook kinderen.

Giganten
Giganten waren net als de Cyclopen, kinderen van Gaea en Uranus. Ze waren dus van goddelijke afkomst, wat ze bijna onsterfelijk maakte. Ze konden alleen gedood worden als ze tegelijkertijd door een God en een mens werden aangevallen. De giganten hadden slangen op hun hoofd in plaats van haar, en het onderlichaam van een draak. De Giganten werden verslagen toen de Goden hen samen met Hercules aanvielen.

 

Gorgonen
Gorgonen waren vrouwen die in plaats van haar, slangen op hun hoofd hebben. Daarnaast hebben ze slagtanden, bronzen handen en gouden vleugels. De bekendste Gorgoon is Medusa, die uiteindelijk door Perseus gedood werd. Het spreekt voor zich dat Gorgonen geen vriendelijke wezens waren, kijk je er een aan, dan wordt je versteend. Perseus gebruikte dan ook een schild als spiegel, zodat hij Medusa niet aan hoefde te kijken.

 
Griffioen
Een griffioen, ook grijpvogel of Vogel Grijp genoemd, is een hybridisch fabeldier dat de heerschappij over twee rijken symboliseert: over de aarde (zijn leeuwenlichaam) en over de lucht (de kop en de vleugels van een adelaar). Het is een hybride schepsel zoals ook de centaur. Behalve de genoemde kenmerken heeft hij ook de oren van een paard en een hanenkam die lijkt gemaakt te zijn van vissenschubben.

Harpijen De harpijen (“roofsters”) waren eerst de drie zeer mooie, gevleugelde dochters van Elektra en Thaumas.
Later werden ze vervaarlijke wezens, meestal afgebeeld als roofvogels met scherpe klauwen.
Zij hadden echter het gezicht van een oude vrouw en een vuil onderlijf. Hun namen waren: Kelaino (de “duistere”), Okypete (“snelgevleugde”) en Aëllo (“snelle storm”).


Hydra

De Hydra van Lerna (Grieks: Λερναία Ὕδρα) een veelkoppig, slang- of draakachtig chtonisch monster dat huisde in het meer van Lerna, in Argolis. Herakles (of Hercules) versloeg deze dochter van Echidna en Typhon met de hulp van zijn neef Iolaos als één van zijn twaalf werken. Iolaos’ hulp was nodig omdat iedere afgehouwen kop van de Hydra telkens dubbel teruggroeide. Iolaos schroeide de nekken van de door Herakles afgehakte koppen onmiddellijk dicht om dit te voorkomen. Alleen de laatste kop van het beest was onsterfelijk. Hercules hakte de laatste kop af en begroef deze langs de weg voor de zekerheid plaatste hij een grote steen bovenop het graf. Toen hij de Hydra had verslagen doopte hij zijn pijlen in het giftige bloed van de Hydra. Ook de adem van het beest was dodelijk.

Minotaurus
De Minotaurus is een wezen met de kop en staart van een stier maar de lichaam van een man. Minos, de koning van Kreta, had onenigheid met zijn broers over de vraag wie de rechtmatige koning was. Minos bad de zeegod Poseidon om een teken dat hij de rechtmatige koning was. Poseidon stuurde een witte stier als teken van het koningschap, op voorwaarde dat die stier meteen geofferd zou worden. Minos hield echter zijn belofte niet, en Poseidon wreekte zich door Minos’ vrouw Pasiphaë verliefd te laten worden op de stier. De architect Daedalus bouwde een houten, holle koe waarin Pasiphaë kon gaan liggen om zo met de stier te cohabiteren. Nadat de stier haar bevrucht had, werd de Minotaurus geboren. De Minotaurus werd aanvankelijk gezoogd door zijn moeder, maar werd later gevoed met mensenvlees. Als gevolg daarvan werd de Minotaurus te gevaarlijk voor zijn omgeving en opgesloten in een speciaal voor hem door de Atheense architect Daedalus ontworpen en gebouwd doolhof, het Labyrint. Eenmaal binnen was de uitgang niet meer te vinden. Jaarlijks werden zeven Atheense jongens en meisjes als voedsel het Labyrinth ingedreven totdat Theseus met hulp van koning Minos’ dochter Ariadne het monster versloeg en dankzij een wollen draad die hij tijdens zijn gang door het Labyrint had afgewikkeld de uitgang terugvond. Die wollen draad leeft verder in het Nederlands in de uitdrukking, de draad van Ariadne, een middel om uit een netelige situatie te raken.Een van de zonen van Minos, Androgeus, een gewaardeerd atleet, was uit jaloezie voor zijn overwinningen op de Panathenaeën vermoord in Athene. Uit protest tegen deze gang van zaken liet de koningszoon van Athene, Theseus, zich vrijwillig met een nieuwe lichting naar Kreta inschepen, overtuigd dat hij Minotauros zou doden. Hij kreeg daarbij hulp van Ariadne, de dochter van Minos, die verliefd op hem was. Ariadne gaf Theseus een kluwen wol om de weg in het labyrint terug te vinden. Theseus ging het labyrint binnen, waarbij hij Ariadnes draad afrolde. Theseus doodde de Minotauros met het zwaard dat hij van zijn vader Aegeus had gekregen, en vond door de draad van Ariadne te volgen de uitgang terug.Echter, eind goed al goed was dit niet. Theseus had namelijk zijn vader beloofd om, als hij terug zou komen, de zwarte zeilen van zijn schip te vervangen door witte. Theseus vergat dit, en toen zijn vader het schip zag komen, nam hij aan dat Theseus het niet overleefd had en sprong hij uit verdriet van de rotsen en storte zich in zee. Volgens de mythe heeft de Egeïsche zee vanwege deze gebeurtenis zijn naam aan Aegeus te danken.


Nimfen
Nimfen zijn halfgodinnen, er bestaan verschillende soorten nimfen:

Op het land:

  • Dryaden (in bomen)
  • Hamadryaden(in bomen)
  • Limoniaden (planten/bloemen)
  • Oreaden (in de bergen)
  • Napaea (in het bos)

In  het water:

  • Najaden (zoetwater)
  • Nereïden (in de Middellandse Zee, voorbeeld: Thetis)
  • Oceaniden (in de zee in het algemeen)

De Dryaden en Hamadryaden
Dryaden Het waren boomnimfen die eruitzagen als mooie vrouwen. Dryaden (of hamadryaden) waren elementaire krachten maar niet onsterflijk. Zodra de boom doodging waarmee ze in verbinding stonden, stierven zij ook. Dryaden straften sterflijken wanneer ze takken braken, of als ze schade aan haar boom aanrichtten. Een van de bekendste verhalen is die van de dryade Driope. Er zijn een aantal legenden over haar geschreven. Een daarvan is dat ze bedrogen werd door Apollon. Ze kreeg een zoon van hem genaamd Amphissus. Vervolgens werd ze veranderd in een boom. Een andere legende: Ze was op een dag met haar jonge zoon en haar zuster Iole mooie bloesems aan het plukken van een Lotus om daarvan een slingerkrans te maken. De boom was echter geen Lotus, maar Lotis een dryade die verstopt was omdat iemand haar achtervolgde. En waar Driope de bloesems had geplukt stroomde nu bloed uit haar takken. Lotis was kwaad, schreeuwde van pijn en woede en veranderde Driope in een boom. Hamadryaden zijn specifiek de beschermsters van de eikenbomen. Soms wordt de benaming “Hamadryade” gebruikt om een nimf aan te geven die als het ware zó vervlochten is met haar boom, dat ze sterft als de boom doodgaat. Stervelingen die een boom beschadigen worden gestraft door deze nimfen.

De Limoniaden
De limoniaden waren nimfen van de planten, bloemen en weides. Ze zijn rank en slank gebouwd als een bloem. Ze leven in vruchtbare velden en bossen en beschermen al van oudsher alle bloemen en planten. Waar zij komen, bloeit de natuur weelderig. Dorre vlakten worden geurige weiden vol kleuren en geuren. Maar de Limoniaden trekken rond, en ze blijven niet lang op een plaats, want ze zijn elders ook nodig. En na een tijdje verdorren sommigen van hun werken, hoewel anderen blijven bestaan. Bloemnimfen zijn met slechts heel weinigen. Hun trekkersleven is een heel gevaarlijk leven, want ze worden niet overal even graag gezien. Er zijn twee soorten bloemnimfen, en elke stam heeft ze allebei nodig. Je hebt nimfen die voor de natuur zorgen, en je hebt er die kunnen vechten. De eersten worden bloeiers genoemd, de anderen krijgers. In hun hiërarchie zijn bloeiers en krijgers gelijkwaardig, want ze zijn allebei even kostbaar.
Limoniaden hebben lang kleurig haar.

De oreaden
De oreaden zijn beschermsters van de bergen, maar worden vaak ook gezien als bergnimfen in het algemeen. Aphrodite, godin van schoonheid en liefde, werd door de oude Grieken vaak geassocieerd met de oreaden. Eén van de bekendste oreaden is Echo. Ze had de vervelende gewoonte om bijna onophoudelijk aan het woord te zijn, totdat ze door Hera vervloekt werd. Vanaf dat moment kon zij slechts de woorden van anderen herhalen. Voor de oude Grieken vormde dit een verklaring voor het natuurlijke verschijnsel van de echo.

De napaea
Dit waren verlegen maar vrolijke nimfen. Ze leefden in kleine grotten en nauwe dallen, en hielden de jachtgodin Artemis gezelschap. Verder is er niet veel over ze bekend.

De Najaden
De Najaden zijn waternifen en waarschijnlijk dochters van de potamiden, de riviergoden. Ze personifieerden en bewaakten volgens de Grieken alle rivieren, meren, moerassen, fonteinen en bronnen. De Naiaden zijn vooral verwant aan het zoete water, hoewel er overlappingen zijn met de Oceaniden.

De Nereïden
De Nereïden zijn de dochters van de zeegod Nereus en Doris, een Oceanide. Deze zeenimfen worden ver

ondersteld blauwe haren te hebben. Ze vergezellen, samen met de Tritons, de zeegod Poseidon en ze zijn zeelui behulpzaam tijdens zware stormen. Elke nimf vertegenwoordigt een facet van het zeeleven, zoals golven, kusten en stranden en/of vaardigheden van zeelui, zoals kracht, snelheid, bekwaamheid enz. Ze wonen samen met hun vader in een zilveren grot op de bodem van de Egeïsche Zee. Officieus was Thetis hun leidster. Enigszins apart staat de koningin van de zee, Amphitrite, maar zij heeft dezelfde ouders.

De Oceaniden
De Oceaniden waren de drieduizend dochters van Okeanos en Thetys. Elke van deze nimfen bewoonde en beschermde een specifiek water. De broers van de oceaniden waren de potamiden/potamen (de riviergoden).


Satyr

Satyrs zijn vrolijke en ondeugende boswezen, behorend tot het gevolg van de god Dionysos. Bokkenstaart, -oren en soms ook -poten  behoren tot zijn fysieke kenmerken. Satyrs zijn doorgaans sterk behaard en dragen een baard. Een veel voorkomend attribuut is de fluit. Bekende satyrs zijn Marsyas en Aristaios. Ook de god Pan heeft veel kenmerken van een satyr. De satyr staat bekend om zijn lust voor wijn en het verleiden van nimfen en efeben. De satyrs lieten instinct boven rede gaan, anarchie boven orde, extase boven ascese, overvloed boven matigheid. Zij symboliseren wellust en vervoering.


Chimera

Het is een monsterlijk wezen, samengesteld uit delen van meerdere beesten, afkomstig uit de streek Lycië in Anatolië. De Chimaera was een nakomeling van Typhon en Echidna, en daarmee een zuster van andere monsters zoals Cerberus en de Hydra. De Chimaera werd meestal afgebeeld met het hoofd van een leeuw, het lichaam van een geit en de staart van een slang, maar men heeft een Etruskische bronzen voorstelling gevonden van de Chimaera met het lichaam van een leeuw, waar aan de rug een geitenkop zit en de staart eindigt in de kop van een slang.  Ook zou de Chimaera vuur kunnen spuwen. Het waarnemen van de Chimaera was een voorteken van onweer, schipbreuken en natuurrampen (in het bijzonder vulkaanuitbarstingen). In middeleeuwse christelijke kunst verschijnt de Chimaera als symbool van satanische krachten. Volgens de Griekse mythologie bracht de Chimaera onheil over de streek Lycië. De held Bellerophon, paardrijdend op Pegasus’ rug, maakte een einde aan haar wandaden. Er zijn verschillende beschrijvingen van haar dood. Sommigen zeggen dat Bellerophon enkel zijn speer gebruikte; anderen dat hij zijn speerpunt met lood bekleedde dat, blootgesteld aan de vurige adem van de Chimaera, smolt en haar doodde. Een ander verhaal is dat Bellerophon de drie hoofden eraf hakte en zij dood op de grond viel.

Kekrops
Kekrops had het lichaam van een mens en de staart van een slang. Volgens de legende was Kekrops de eerste koning van Attica en Athene. Hij had drie dochters en een zoon. Kekrops voerde de dienst van Zeus  in Attika in en verbood de bloedige offers, doch bepaalde, dat voortaan alleen broden en offerkoeken zouden geofferd worden. Hij werd in het algemeen beschouwd als degene, die de ruwe aard van het volk had verzacht en beschaafdere zeden had ingevoerd.

Advertenties

5 thoughts on “Mytische wezens

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s